آشنایی با مفاهیم اولیه بورس

آشنایی با مفاهیم اولیه بورس

تعریف دامنه نوسان سهام : به مقدار مجازی که هر سهم می تواند طی یک روز در آن بازه تغییر قیمت کند، دامنه نوسان گفته میشود که در حال حاضر این مقدار برای سهام بورسی ۵% و برای شرکت هایی که در بازار پایه مورد داد و ستد قرار میگیند ۱۰ % است. همچنین نمادهای بازار پایه ج فرابورس بدون محدودیت دامنه نوسان میباشند. در بازه ­های زمانی خاص  و یا پس از رویدادهای خاص در یک شرکت که بازارگردان و یا ناظر بازار صلاح بداند، این دامنه نوسان را از نمادها حذف می کنند تا بنا به مکانیزم عرضه و تقاضا قیمت واقعی سهم مشخص گردد.بعنوان مثال در تصویر زیر نماد شکربن در تاریخ تهیه گزارش به صف خرید رسیده است(به عبارتی میزان تقاضا بر عرضه سهام این شرکت پیشی گرفته است و طبیعتا قیمت نماد رشد خواهد کرد)همانگونه که در تصویر ذیل مشخص است نماد با دامنه مثبت ۵% به صف خرید رسیده است و رشد بیشتر قیمتی در روز جاری معاملاتی امکان پذیر نیست).

آشنایی با مفاهیم اولیه بورس

سودآوری شرکت های بورسی ,دامنه نوسان حذف میگردد تا با مکانیسم عرضه وتقاضا قیمت جدید سهم معین گردد.بعنوان مثال شرکت پارس‌ الکتریک با نماد لپارس در تاریخ درج مطلب خبر از افزایش ۲۰۰% درصدی سود خود داده است(۲۰۰درصد تعدیل مثبت بدلیل ساخت محصول جدید تلویزیون های ال ای دی).در این حالت نماد پس از یک توقف و شفاف سازی از سوی شرکت بدون محدودیت دامنه نوسان مورد دادو ستد قرار گرفته است و رشدی ۱۰ درصدی را تجربه نموده است.(تصویر زیر)

نماد بورسی چیست: نماد مخفف نام و صنعت یک شرکت بورسی  است که سهام آن در بورس اوراق بهادار و یا فرابورس ایران منتشر شده است. علت این کار سهولت در بیان نام این موسسات می باشد. این مخفف در بین همه ی فعالان یکسان بوده و یک استاندارد واحد برای آن نظر گرفته می شود که عموما حرف اول نماد معرف صنعت و حروف بعدی مخففی از نام شرکت است؛ مثلا بجای شرکت خودروسازی سایپا، خساپا را بکار میبریم حرف خ نشان دهنده صنعت خودرو سازی و ساپا مخفف شرکت سایپا است.در مثالی دیگر شرکت شیر پاستوریزه پگاه گلپایگان با نماد غگلپا در بورس مورد داد و ستد قرار میگیرد.حرف غ در اینجا نشان دهنده  صنعت شرکت مذکور یعنی محصولات غذایی است.

توقف نماد بورسی چیست: اگر امکان خرید و فروش در نمادی به دلایل متفاوت برای مدتی از سوی ناظر بازار غیر ممکن شود و سهم بدون معامله باقی بماند، اصطلاحا توقف نماد نامیده میشود. معمولا سهام شرکت های بورسی به علت برگزاری مجامع، بیشترین تغییر قیمت برای چند روز متوالی , افشای اطلاعات بااهمیت و تغییر روند سودآوری و همچنین ابهامات و یا سوالات سازمان بورس از شرکت و سایر عواملی که برای یک نماد حائز اهمیت است، می تواند متوقف گردد.

انواع روش های تحلیلی در بازار سرمایه: بطور عمومی سه نوع روش تحلیلی در بازارهای مالی رایج است که عبارتند از

۱-روش تکنیکال یا فنی،

۲-روش فاندامنتال یا بنیادی و

۳-تئوری مدرن پورتفو (MPT) .

استفاده ترکیبی و مناسب از هر کدام از این روش ها می تواند ما را در کسب بازده مناسب یاری کند.

تعریف تحلیل تکنیکال : براساس نمودار قیمت سهام و پیشینه ی آن انجام می شود و بر سه اصل استوار است:

۱- تاریخ تکرار می شود(رفتار روندها)

۲-همه چیز در قیمت لحاظ می شود

۳-همواره قیمت ها سقف قبلی خود را می شکنند.

تعریف تحلیل فاندامنتال : تحلیل بنیادی عبارت است از بررسی شرایط اقتصاد‌ی کشور و جهان و تطبیق آن بر صنعت و وضعیت شرکت. هدف اصلی از انجام این‌گونه مطالعات، تعیین ارزش واقعی سهام (ارزش‌ذاتی) شرکت‌هاست. تحلیل بنیادی معمولاً بر اطلاعات و آمار کلیدی مندرج در صورت‌های مالی شرکت تمرکز دارد تا تعیین کند که آیا قیمت سهام به‌درستی ارزشیابی شده‌است یا نه؟ روند سوداوری شرکت برای سال مالی بعد چگونه خواهد بود؟ و سوالاتی از این قبیل ..باید بدانید تسلط بر تحلیل بنیادی به مراتب از تحلیل تکنیکال دشوارتر است.

تعریف بازار اولیه : به بازاری که سهام شرکت های بورسی برای اولین بار در آنجا عرضه می گردد، بازار اولیه گویند.

تعریف بازار ثانویه: پس از عرضه اولیه سهام در بازار اولیه، می توان آنرا در بازار ثانویه مورد داد و ستد قرار داد در واقع بازاری را که سهام بعد از بار اول خرید و فروش می شود را بازار ثانویه می نامند.بازار ثانویه در واقع همان بازار اوراق بهادار تهران است.در خصوص بازار ثانویه در بخش آموزش وبسایت و در یک مطلب مجزا توضیحات لازم داده شده است.

انواع قیمت سهام:

تعریف قیمت ذاتی سهام : قیمت واقعی یک نماد که براساس جریانات نقد آتی آن، مکانیزم عرضه و تقاضا، دارایی های آن موسسه و سایر عوامل تعیین می گردد را قیمت ذاتی گویند.

صف خرید سهام: زمانی که میزان سفارشات برای خرید سهام در قیمت سقف (بالاترین حد مجاز نوسان یک سهم در روز معاملاتی جاری) مقادیر انبوهی را در بر بگیرد و فروشنده ای ,حتی در بالاترین قیمت سهام حاضر به فروش آن نباشد، صف خرید به وجودخواهد آمد.بعنوان مثال در تصویر زیر سهام شرکت کربن ایران با نماد شکربن در قیمت  11239 ریال و در سقف قیمتی روز به صف خرید ۱.۰۱۰.۰۴۶ عددی رسیده است(صف خرید یک میلیونی در شکربن)همانگونه که در سمت چپ تصویر مشخص است مقدار خریدارن بسیار بیشتر از فروشندگان است.

آشنایی با مفاهیم اولیه بورس

صف فروش سهام: زمانی که به ازای میزان سفارشات فروش یک نماد در کف قیمت (پایین ترین حد مجاز نوسان قیمت در آن روز) هیچ خریداری برای آن نماد وجود نداشته باشد، اصطلاحا گفته می شود صف فروش ایجاد شده است.صف فروش حالتی معکوس صف خرید است و در اینجا میزان عرضه بر میزان تقاضا غلبه میکند در این حالت نماد دچار افت قیمتی میشود .بعنوان مثال شرکت تجارت الکترونیک پارسیان کیش با نماد تاپکیش در روز معاملاتی خود در پایین ترین حد مجاز نوسان قیمت (-۵) و در قیمت ۴۴۸۵ ریال صف فروش دو و هشت دهم میلیون سهمی را تجربه میکند .ازدحام فروشندگان و عدم وجود خریدار یا خریدار به مقدار کمتر از فروشندگان باعث تشکیل این صف فروش شده و سهم افت قیمتی را تجربه میکند.

آشنایی با مفاهیم اولیه بورس

تعداد سهام شرکت های بورسی: در زمان انتشار سهام یک شرکت در بازار اولیه، اگر حقوق صاحبان سهام آن شرکت را بر قیمت اسمی سهام (۱۰۰ تومان) تقسیم کنیم، عدد حاصل شده تعداد سهام شرکت را نمایش می دهد. مثلا اگر حقوق صاحبان سهام شرکتی مبلغ ۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان باشد تعداد کل سهام این شرکت از تقسیم این رقم بر ۱۰۰ تومان بدست خواهد آمد که برابر خواهد شد با ۱۰،۰۰۰،۰۰۰ برگه سهام. (شرکت­ها می توانند به منظور تامین مالی پروژه ها بخشی از این سهام را در بازار اولیه به عموم بفروشند و در واقع در ازای دریافت وجهی با آنها شریک شوند. قیمت این انتشار می تواند با قیمت اسمی سهام متفاوت باشد که عموما بیشتر از آن است.)

افزایش و کاهش سرمایه شرکت ها : منظور از افزایش سرمایه و یا کاهش سرمایه تغییر در تعداد سهام و تغییر مجموع قیمت اسمی سهام شرکت است. این کار به روش های مختلفی انجام می شود؛ مثلا افزایش سرمایه از محل سود انباشته، از محل آورده نقدی سهامداران، سلب حق تقدم وافزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها .

همچنین در شرایط خاص سهامداران شرکت می توانند نسبت به کاهش سرمایه رای دهند.این موضوع هنگامی رخ میدهد که یک شرکت متحمل زیان انباشته سنگین شده که در این صورت شرکتها مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت خواهند بود.

ماده ۱۴۱ قانون تجارت :اگر بر اثر زیان‌های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان برود هیأت مدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوق‌العاده‌صاحبان سهام را دعوت نماید تا موضوع انحلال یا بقاء شرکت مورد شور و رأی واقع شود. هرگاه مجمع مزبور رأی به انحلال شرکت ندهد باید در همان‌جلسه و با رعایت مقررات ماده ۶ این قانون سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه موجود کاهش دهد.
‌در صورتی که هیأت مدیره برخلاف این ماده به دعوت مجمع عمومی فوق‌العاده مبادرت ننماید و یا مجمعی که دعوت می‌شود نتواند مطابق مقررات‌قانونی منعقد گردد هر ذینفع می‌تواند انحلال شرکت را از دادگاه صلاحیتدار درخواست کند.

تعریف حق تقدم سهام : اگر شخصی مالک بخشی از سهام یک شرکت یا موسسه باشد و شرکت اقدام به افزایش سرمایه نماید، اگر دیگران سهام منتشره جدید را خریداری کنند، میزان درصد مالکیت آن شخص کاهش می یابد. بنابراین به منظور جلوگیری از وقوع این امر، هر سهامدار به میزان درصد مالکیت خود نسبت به افزایش سرمایه اولویت خواهد داشت که به آن حق تقدم سهام گفته میشود و می تواند  آن سهام حق تقدم را استفاده کند و یا به فروش رساند.

تعریف حجم مبنا : به میزان سهامی که اگر در یک روز و در یک نماد معامله گردد، آن نماد می تواند به اندازه حداکثر میزان نوسان خود افزایش یا کاهش یابد، حجم مبنا گویند. این عدد برای سهام فرابورس و سهامی که از مجمع خارج شده ۱ است؛ یعنی با معامله ۱ برگ سهم قیمت آن می تواند تغییر کند.

تعریف قیمت پایانی سهام : به میانگین موزون تمام معاملات یک روز یک نماد، قیمت پایانی گویند که معیار تعیین دامنه نوسان فردای آن سهم است.

تعریف سهام شناور: به آن بخش از سهام غیر مدیریتی که مالک آن عموم مردم در بازار سرمایه میباشند ، سهام شناور می گویند.

تعریف سهام کنترلی (عمده): سهام کنترلی به سهمی گفته می‌شود که دارنده آن می‌تواند از طریق آن به اعمال مدیریت در یک شرکت بپردازد.دارنده سهام کنترلی از دو طریق می‌تواند در شرکت اعمال نفوذ کند؛ اول اینکه یک یا چند عضو هیات‌مدیره را تعیین کند و دیگر اینکه با در اختیار گرفتن اکثریت اعضای هیات‌مدیره بتواند مدیرعامل شرکت را نیز منصوب کند.

2 دیدگاه دربارهٔ «آشنایی با مفاهیم اولیه بورس»

  1. سلام . توضیحات کامل هست دوست عزیز.
    فقط برای درکشون باید چند بار مطالعه بشه .

    آیا خودتون در بورس تجربه ی موفقی داشتین؟

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.